در علت چشم موجب تفتيح طريق شامه است و بينى بر بخاراتى كه درو خشك جوشيده باشد داشتن نيز درين علت بسيار نافع است و اگر سبب حدوث علت چشم خلط غليظ باشد كه در ثقبه استخوانى كه مشابه حلمثى ثديست و محل بوئيدن اشياء اوست و منصب شده و استوار شده و علاج اين بقطورات ملاطفه و استعمال ادويه بقطعه بايد كرد مثل سياه‌دانه كوفته و پيخته مثل غبار و آب چقندر و يا به آب مرزنجوش آب فوتنج يا بول شتر . [ 136 ] مقاله در بيان حدوث و حصول بوى بد در بينى و سبب او يا حدوث عفونت اخلاط است در مصفات كه مراد عبارت از محل و به بول و روايح است بشامّه و علاج آن خوردن جلّابست هر صباح از عناب ده عدد و آلوى بخارى بست عدد و قند سفيد ده درم اول آلو با عناب در دو پياله آب به آتش ملايم طبخ بايد كرد تا يك پياله بماند از كرپاس گذرانيده قند آميخته نيم‌گرم بايد خوردن و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و تليين طبيعت به آب فواكه و يا بمطبوخ فواكه و نقيع مشمش كه مراد به آن زردآلوى خشك است درين مقام و غرغره سكنجبين با خردل كوفته اول يك قاشق سكنجبين در دو سه قاشق آب بايد آميخت و نيك برهم زده تخم قجى كوفته درو انداخته برهم زده به سه دفعه غرغره بايد كرد چنان كه رسم است و در بينى فوتنج كوفته و يا با دروج كوفته بايد دميد و بينى را هر صباح بمطبوخ فوتنج بايد شست و يا به بول شتر و يا هريكى در آب حل كرده در بينى بايد چكانيد .